Ziektebeeld

De eerste ziektetekenen van tetanus zijn pijn, zwelling, tintelingen en stijfheid bij de verwonding. Dit wordt gevolgd door een verhoogde spieraktiviteit en verhoogde reflexen van de spiergroepen rondom de wond. Soms zijn dit de enige verschijnselen; er is dan sprake van een lokale tetanus. Meestal ontbreken deze verschijnselen echter en verschijnt direkt de algemene tetanus. De algehele tetanus kenmerkt zich door een stijfheid van de kaakspieren; op het gelaat verschijnt een "sardonische" grijns, gevolgd door nekstijfheid met slikproblemen. Vervolgens treden krampaanvallen in heel het lichaam op door minieme prikkels van buitenaf. De patiënt blijft al die tijd bij bewustzijn. Bij onvoldoende medische behandeling (antibiotica en hoge doses spierverslappende middelen) kan de patient sterven. Na herstel van een doorgemaakte ziekte blijven geen restverschijnselen over, er ontstaat geen immuniteit.

 

Besmetting

Anders dan de andere ziektes waartegen gevaccineerd wordt, wordt tetanus niet tussen mensen overgebracht. De bacterie zelf is niet schadelijk en komt overal voor, vooral in de ontlasting van plantenetende dieren (paarden b.v.), maar is ook te vinden in de ontlasting van mensen en zelfs op de huid en in de mond. De bacterie vormt sporen en in deze vorm kan hij jaren overleven in de aarde.

 

De bacterie of de sporen, worden pas gevaarlijk als ze een gif gaan afscheiden, net als de difteriebacterie, dat tetanustoxine wordt genoemd.

 

Wanneer wordt de bacterie of spore actief ?

 

 

• in een wond waarin de bacterie of spore terecht is gekomen, dus door vuil of mest, maar ook door een doorn of niet schone naald, waar geen zuurstof bij kan b.v. door een diepe prikwond die weinig bloed en waar dood weefsel (niet doorbloed dus geen zuurstof) aanwezig is.
• De incubatietijd bedraagt twee dagen tot drie weken, meestal 1-2 weken.
• Risicovolle verwondingen
• Verbrijzelingswonden.
• Verbrandingen, diep: 2e graads en 3e graads.
• Bevriezingen.
• Bijtwonden door mens en dier.
• Open botfrakturen.
• Diepe prikwonden of steekwonden.
• Slecht bloedende wonden, die niet schoon zijn.
• Wonden met vreemd materiaal erin (aarde, mest).
• Wonden met afgestorven weefsel erin.
• Geïnfecteerde wonden.
• Straat- en tuinverwondingen.

 

Tetanus voorkomen

Het belangrijkste om tetanus te voorkomen is een goede wond behandeling: goed schoonmaken, eventeel een diepe wond stimuleren tot bloeden door druk, ontsmetten met b.v. waterstofperoxide (de voorraad thuis wel jaarlijks verversen), dood weefsel verwijderen (eventueel chirurgisch onder locale verdoving) en de wond niet sluiten voordat de genezing van onderuit is begonnen en zeker nooit hechten als de wond niet goed schoon of geinfecteerd is.

 

Daarmee is ook duidelijk waarom tetanus in ontwikkelingslanden 135x meer voorkomt. Naveltetanus veroorzaakt door roestige scharen of zelfs insmeren met geitenmest, is de meest voorkomende oorzaak van babysterfte.